Macro-malware

Macro-malware verwijderingsgids

Wat is macro-malware?

Macro-malware (ook bekend als Microsoft Office Macro-virus of gewoon als macro-virus) is een generieke naam voor systeeminfecties die verspreid worden met behulp van Microsoft Office macro-opdrachten. Cybercriminelen ontwerpen MS Office-documenten en zorgen ervoor dat deze opdrachten kunnen uitvoeren die virussen in het systeem downloaden en installeren. In de meeste gevallen worden dergelijke besmette documenten verspreid met behulp van spamcampagnes.

Macro Malware

Cybercriminelen versturen duizenden bedrieglijke e-mails met berichten waarin de gebruikers aangemoedigd worden om de bijgevoegde MS Office-documenten te openen. Om het geloofwaardiger te maken, doen de criminelen vaak alsof ze werknemers zijn van populaire bedrijven/banken/overheidsinstanties en stellen ze de bijlagen voor als facturen of andere belangrijke documenten. Eénmaal geopend, toont de bijlage onmiddellijk een bericht waarin aan de gebruikers gevraagd wordt om macro-opdrachten in te schakelen, anders wordt de inhoud zogezegd niet correct weergegeven. Zo kunnen de bijlagen echter scripts uitvoeren die malware in het systeem injecteren. Meestal wordt deze tactiek gebruikt om trojan-infecties te verspreiden (vb., TrickBot, FormBook, Adwind, Emotet, en vele andere). De aanwezigheid van dergelijke infecties kan tot allerlei problemen leiden. Ten eerste is het vermeldenswaard dat de meeste infecties die verspreid worden met behulp van MS Office-macro's ontworpen zijn om gevoelige gegevens te verzamelen (bijvoorbeeld logins/wachtwoorden, bankgegevens, enz.). Dit betekent dat de cybercriminelen de identiteit van het slachtoffer kunnen stelen en ook geld kunnen stelen dat wordt bewaard op gekaapte bankrekeningen. In sommige gevallen worden de virussen die worden verspreid ontworpen om "keteninfecties" te veroorzaken. Met andere woorden, deze trojans infiltreren in computers en blijven extra virussen injecteren (vb., ransomware). Zo kan het openen van een kwaadaardig MS Office-document uiteindelijk leiden tot ernstige privacyschendingen, evenals tot aanzienlijke financiële verliezen, dataverlies en permanente systeemschade. Als u dus onlangs dubieuze bestanden hebt geopend en daarbij toestemming hebt gegeven om macro's uit te voeren, moet u het systeem onmiddellijk scannen met een betrouwbare anti-virus/anti-spyware software en alle gedetecteerde bedreigingen verwijderen.

Bedreigingsoverzicht:
Naam	Macro-virus
Bedreigingstype	Trojan, virus dat wachtwoorden steelt, online bankieren malware, spyware
Symptomen	Trojans zijn ontworpen om stiekem te infiltreren in de computer van het slachtoffer en zich stil te houden, waardoor er geen specifieke symptomen duidelijk zichtbaar zijn op een geïnfecteerde machine.
Verspreidings- methoden	Geïnfecteerde e-mailbijlagen, schadelijke online advertenties, social engineering, softwarecracks.
Schade	Gestolen bankgegevens en wachtwoorden, identiteitsdiefstal, de computer van het slachtoffer wordt toegevoegd aan een botnet.
Verwijdering	Om mogelijke malware-infecties te verwijderen, scant u uw computer met legitieme antivirussoftware. Onze beveiligingsonderzoekers raden aan Combo Cleaner te gebruiken. Combo Cleaner voor Windows Downloaden Gratis scanner die controleert of uw computer geïnfecteerd is. Om het volledige product te kunnen gebruiken moet u een licentie van Combo Cleaner kopen. Beperkte proefperiode van 7 dagen beschikbaar. Combo Cleaner is eigendom van en wordt beheerd door RCS LT, het moederbedrijf van PCRisk.

Er bestaan tientallen spamcampagnes die gebruikt worden om kwaadaardige MS Office-documenten te verspreiden. Bekende voorbeelden zijn "USPS Email Virus", "Royal Bank Of Canada Email Virus", "Scotiabank Email Virus", "Love Letter Email Virus", enzovoort. Zoals hierboven vermeld, verzenden de oplichters berichten die de gebruikers aanmoedigen om de bijgevoegde bestanden te openen. Het probleem is dat er duizenden zorgeloze en goedgelovige gebruikers zijn die voor zo'n truc vallen. Ze denken vaak iets gratis te krijgen (vooral wanneer in het bericht staat dat de ontvanger een pakket heeft ontvangen, er geld overgeboekt is naar zijn/haar account of iets dergelijks). Zo kunnen oplichters gemakkelijk de nieuwsgierigheid en roekeloosheid van de gebruikers misbruiken.

Hoe infiltreerde macro-malware in mijn computer?

Zoals hierboven vermeld, vragen de kwaadaardige Microsoft Office-documenten (Word, Excel, Powerpoint, enz.) aan de gebruikers om macro-opdrachten in te schakelen (in de meeste gevallen wordt gesteld dat de inhoud pas wordt weergegeven als de macro's zijn ingeschakeld). Eénmaal ingeschakeld, worden de macro's gebruikt om te communiceren met een externe server en malware te downloaden/installeren. Cybercriminelen maken vaak misbruik van VBA-programma's (Visual Basic for Applications) geïmplementeerd in Microsoft Office om de infecties te verspreiden en zo inkomsten te genereren.

Hoe de installatie van malware te vermijden?

Om deze situatie te voorkomen moeten de gebruikers zeer voorzichtig zijn bij het surfen op het internet. Open nooit een e-mailbijlage (link/bestand) die irrelevant is en/of is verzonden vanaf een verdacht/onherkenbaar e-mailadres. Houd er rekening mee dat dergelijke e-mails vaak misleidende berichten bevatten waarin staat dat u gekoppelde bestanden/links moet openen. Doe dit zeker niet. Een andere manier om dergelijke mails te kunnen onderscheiden is het controleren van het e-mailadres van de afzender. Sommige criminelen gebruiken een zogenaamde "spoofing"-methode waarmee ze het e-mailadres van de afzender kunnen vervalsen. Ze gebruiken deze methode om het te laten lijken alsof de ontvanger de e-mail van zichzelf heeft ontvangen. Criminelen kunnen ook gehackte e-mails en accounts gebruiken in sociale netwerken (Facebook, Twitter en anderen) of instant messaging-applicaties (Skype, Messenger, etc.) om kwaadaardige MS Office-bestanden te verspreiden. Als u dus een dubieus bestand van een contactpersoon ontvangt, open het dan niet zonder u er eerst van te verzekeren dat het echt veilig is. We raden u ook aan om 2010 of nieuwere versies van MS Office te gebruiken, omdat deze een "Protected View"-modus geïmplementeerd hebben die voorkomt dat kwaadaardige bijlagen automatisch macro's uitvoeren. Een legitieme anti-virus/anti-spyware-software is ook noodzakelijk, omdat deze meer dan waarschijnlijk malware kunnen detecteren en verwijderen voordat het systeem schade ondervindt. Als u denkt dat uw computer al geïnfecteerd is, dan raden we u aan een scan uit te voeren met Combo Cleaner Antivirus voor Windows om de geïnfiltreerde malware automatisch te verwijderen.

Voorbeelden van kwaadaardige Microsoft Office documenten die vragen om macro-opdrachten in te schakelen:

Voorbeelden van email-spamcampagnes die kwaadaardige Microsoft Office bijlagen verspreiden:

Hoe verwijdert u malware handmatig?

De meeste trojan-infecties kunnen worden verwijderd met een volledige systeemscan met Combo Cleaner. De volledige handmatige procedure hieronder is bedoeld voor gevallen waarin automatische verwijdering is mislukt, waarin u wilt controleren of een scan alles heeft gevonden, of waarin de bedreiging meerdere persistentiepunten heeft.

Benodigde hulpmiddelen

Combo Cleaner Antivirus 7 dagen gratis proefversie

Aanbevolen primaire scanner. VB100-gecertificeerd. Er is een gratis proefversie van 7 dagen beschikbaar.

Microsoft Defender Offline Gratis · ingebouwd

Ingebouwd in Windows. Start op in een schone omgeving om rootkits op te sporen.

Process Explorer Gratis

Van Microsoft Sysinternals. Beter dan Taakbeheer - toont volledige paden en handtekeningen.

Autoruns Gratis

Van Microsoft Sysinternals. Toont elke plek waar malware zich op uw systeem kan nestelen.

Microsoft Safety Scanner (MSERT) Gratis

Officiële on-demand scanner van Microsoft. Altijd actuele handtekeningen - verloopt telkens na 10 dagen.

Fase 1~ 5 min

Indammen - beperk de schade

Verbinding met het netwerk verbreken

30 secGeen hulpmiddel nodig

Trek uw Ethernetkabel eruit en schakel wifi uit. Gebruikt u een laptop, dan werkt de toets voor de vliegtuigmodus het snelst.

Waarom dit belangrijk is

Veel trojans exfiltreren gegevens - opgeslagen browserwachtwoorden, banksessies, schermafbeeldingen - en accepteren opdrachten op afstand. De netwerkverbinding verbreken stopt beide onmiddellijk. Houd de verbinding verbroken tot fase 4.

Opstarten in veilige modus met netwerkmogelijkheden

3 min

De veilige modus laadt een minimale set stuurprogramma's en voorkomt dat de meeste malware automatisch start. Met "netwerkmogelijkheden" kunt u hulpmiddelen downloaden - schakel wifi pas weer in nadat u bent opgestart.

Windows 11

Open Instellingen → Systeem → Herstel. Klik op Nu opnieuw opstarten naast Geavanceerd opstarten.

Uw computer start opnieuw op in het menu "Kies een optie". Klik op Problemen oplossen → Geavanceerde opties → Opstartinstellingen → Opnieuw opstarten. Druk na de tweede herstart op 5 of F5.

Windows 11 starten in veilige modus met netwerkmogelijkheden

Windows 10

Klik op het Windows-logo, houd Shift ingedrukt, klik op het aan/uit-pictogram en kies Opnieuw opstarten. Klik in het scherm Kies een optie op Problemen oplossen → Geavanceerde opties → Opstartinstellingen → Opnieuw opstarten. Druk op F5.

Windows 8

Ga naar het startscherm, typ Geavanceerd en selecteer Instellingen → Geavanceerde opstartopties → Nu opnieuw opstarten → Problemen oplossen → Geavanceerde opties → Opstartinstellingen → Opnieuw opstarten → F5.

Opmerking: de ondersteuning voor Windows 8 is in januari 2023 beëindigd - wie het nog gebruikt, loopt een veel groter risico op herinfectie.

Windows 7

Klik op Start → Afsluiten → Opnieuw opstarten → OK. Druk tijdens het opstarten herhaaldelijk op F8 totdat het menu Geavanceerde opstartopties van Windows verschijnt en kies vervolgens Veilige modus met netwerkmogelijkheden.

Opmerking: de ondersteuning voor Windows 7 is in januari 2020 beëindigd - wie het nog gebruikt, loopt een veel groter risico op herinfectie.

Fase 2~ 15 min

Identificeren - vind wat zich verbergt

Actieve processen inspecteren met Process Explorer

Hulpmiddel: Process Explorer5 min

Download Process Explorer van Microsoft Sysinternals. Voer het uit als administrator. Klik op Options → Verify Image Signatures en View → Lower Pane View → DLLs.

Sorteer op "Verified Signer". Alles wat niet ondertekend is en draait vanuit %AppData%, %LocalAppData%, %Temp% of %ProgramData%, is verdacht. Klik met de rechtermuisknop → Properties om het volledige pad van het programmabestand te zien. Klik met de rechtermuisknop → "Search Online" om onbekende procesnamen op te zoeken.

Waarom niet gewoon Taakbeheer

Taakbeheer verbergt volledige bestandspaden, toont geen digitale handtekeningen en groepeert processen op een manier waardoor malware gemakkelijk over het hoofd wordt gezien. Process Explorer is hetzelfde hulpmiddel dat engineers van Microsoft gebruiken.

Process Explorer met een verdacht, niet-ondertekend proces dat vanuit %AppData% draait

Elk persistentiepunt in kaart brengen met Autoruns

Hulpmiddel: Autoruns 14.x10 min

Download Autoruns. Klik met de rechtermuisknop op Autoruns.exe en kies Als administrator uitvoeren - zonder verhoogde rechten kan Autoruns beveiligde registeronderdelen niet inspecteren.

Open in het menu Options → Hide Microsoft Entries en Options → Hide Empty Locations en klik vervolgens op Refresh.

Moderne trojans nestelen zich niet alleen in de opstartitems. Loop deze tabbladen door en zoek naar niet-ondertekende of onbekende items:

Logon - de klassieke Run/RunOnce-sleutels
Scheduled Tasks - een veelgebruikte schuilplaats, vooral taken met PowerShell-, MSHTA- of rundll32-acties
Services - niet-ondertekende services in mappen die niet van Microsoft zijn
WMI - Event Subscriptions zijn een onopvallend persistentiemechanisme (MITRE T1546.003)
Image Hijacks - misbruik van "Debugger" in Image File Execution Options
AppInit - DLL's die in elk GUI-proces worden geladen
Browser plug-ins - niet-ondertekende add-ons in alle geïnstalleerde browsers

Pro-tip

Klik met de rechtermuisknop op een verdacht item → "Jump to Image" om het werkelijke bestand te zien. Rechtermuisknop → "Search Online" opent VirusTotal voor de hash van het bestand. Verwijder nog niets - noteer alleen de bestandspaden en de namen van de items. We verwijderen ze na de scans.

Autoruns 14.x met Hide Microsoft Entries ingeschakeld, met de tabbladen Logon en Scheduled Tasks

Het hosts-bestand en de DNS-instellingen controleren

3 minIngebouwd in Windows

Trojans leiden domeinen van banken, antivirusprogramma's en updatediensten vaak om naar servers van de aanvaller door het hosts-bestand of de DNS-instellingen aan te passen.

Hosts-bestand: Open Kladblok als administrator en open C:\Windows\System32\drivers\etc\hosts. Legitieme regels zijn als commentaar gemarkeerd met #. Elke niet als commentaar gemarkeerde koppeling van een IP-adres aan een domein is verdacht - vooral omleidingen voor microsoft.com, windowsupdate of uw bank.

DNS-instellingen: Open de opdrachtprompt als administrator en voer ipconfig /all uit. Controleer of uw DNS-servers verwijzen naar uw internetprovider, uw router of een bekende openbare resolver (Cloudflare 1.1.1.1, Google 8.8.8.8). Open daarna Instellingen → Netwerk en internet → [uw netwerkadapter] → DNS-servertoewijzing en controleer of zowel de DNS- als de DNS over HTTPS-instellingen (DoH) niet zijn gekaapt.

Waarom dit belangrijk is

Een schone pc met gekaapte DNS is nog steeds een gecompromitteerde pc. U denkt dat u op chase.com bent, maar u bevindt zich op de kloon van de aanvaller.

Fase 3~ 60-90 min

Verwijderen - drie scans, één opschoning

Geen enkel antivirusprogramma vindt alles. De volgorde hieronder is bewust gekozen: eerst een offline scan (vindt rootkits voordat Windows volledig is geladen), daarna on-demand scanners op het draaiende systeem en ten slotte handmatige opschoning van alles wat ze hebben gemist.

Microsoft Defender Offline uitvoeren

Hulpmiddel: ingebouwd in Windows15 min

Start opnieuw op in de normale Windows-modus. Open Windows-beveiliging → Virus- & bedreigingsbeveiliging → Scanopties. Selecteer Microsoft Defender Antivirus (offline scannen) en klik op Nu scannen. Uw computer start opnieuw op in een uitgeklede omgeving en scant voordat het volledige besturingssysteem is geladen.

Waarom dit eerst komt

Rootkits en bootkits verbergen zich voor elke scanner die in dezelfde, al geïnfecteerde Windows-sessie draait. Een offline scan vóór het opstarten ziet de schijf voordat de malware zichzelf kan verbergen.

Aanbevolen antivirus

Combo Cleaner

VB100-gecertificeerd. Combineert anti-trojan, scannen op register- en persistentie-items en anti-spyware in één scan. Er is een gratis proefversie van 7 dagen beschikbaar.

Combo Cleaner downloaden

Een volledige systeemscan uitvoeren met Combo Cleaner

Hulpmiddel: Combo Cleaner20-40 min

Installeer Combo Cleaner en voer een volledige systeemscan uit (niet de snelle scan). Laat de scan volledig afronden, bekijk de gedetecteerde bedreigingen en voer de aanbevolen acties uit. Combo Cleaner plaatst bekende trojans en persistentie-items in het register in quarantaine.

Resultaten van een volledige scan met Combo Cleaner met gedetecteerde bedreigingen

Microsoft Safety Scanner uitvoeren voor een second opinion

Hulpmiddel: Microsoft Safety Scanner15 min

Download Microsoft Safety Scanner (MSERT.exe), het gratis on-demand hulpmiddel van Microsoft. Het programmabestand verloopt telkens na 10 dagen, wat betekent dat elke download de nieuwste handtekeningen bevat. Voer na Combo Cleaner een volledige scan uit om alles op te sporen wat één engine alleen zou kunnen missen.

Waarom een tweede scan

Verschillende scanengines vinden verschillende bedreigingen. Een extra Microsoft-scan na Combo Cleaner is veruit de meest onderbenutte controlestap bij het verwijderen van malware.

Handmatig verwijderen wat nog in Autoruns staat

Hulpmiddel: Autoruns10 min

Open Autoruns opnieuw. Alles wat u in stap 4 hebt gemarkeerd en dat nog steeds aanwezig is, is niet door de automatische scans opgemerkt. Doe het volgende voor elk resterend verdacht item: klik met de rechtermuisknop → Delete in Autoruns (dit verwijdert de persistentieregistratie), navigeer daarna naar het bestandspad en verwijder het bestand zelf. Leeg de Prullenbak.

Belangrijk

Sommige malwarebestanden verschijnen na verwijdering opnieuw omdat iets anders op het systeem ze opnieuw aanmaakt. Verwijdert u een bestand en keert het binnen enkele minuten terug, dan is er nog een persistentiepunt dat Autoruns niet heeft getoond - meestal een service of geplande taak die onder SYSTEM draait. Voer de scans uit stap 6-8 opnieuw uit of ga over tot een schone installatie (zie het einde van deze handleiding).

Fase 4~ 15 min

Herstellen - browsers en beveiliging herstellen

Browsers resetten en meldingsrechten wissen

5 min

Trojans en adware kapen vaak browsers - ze wijzigen de standaardzoekmachine, installeren malafide extensies of geven zichzelf meldingsrechten, zodat ze oplichtingspop-ups blijven tonen, zelfs nadat de malware is verdwenen.

Chrome: ga naar chrome://settings/reset en klik op "Instellingen terugzetten naar de oorspronkelijke standaardwaarden". Ga daarna naar chrome://settings/content/notifications en verwijder alle onbekende sites.
Edge: ga naar edge://settings/reset. Controleer daarna edge://settings/content/notifications.
Firefox: open about:support en klik op Firefox opfrissen (Firefox spreekt van "opfrissen", niet van "opnieuw instellen"). Controleer daarna Instellingen → Privacy & Beveiliging → Toestemmingen → Notificaties.

Controleer de geïnstalleerde extensies in elke browser en verwijder alles wat u niet herkent, vooral extensies die u niet zelf hebt geïnstalleerd.

Defender en Bescherming tegen knoeien opnieuw inschakelen en alles bijwerken

10 min

Veel trojans schakelen beveiligingssoftware uit. Open Windows-beveiliging → Virus- & bedreigingsbeveiliging → Instellingen beheren en controleer of Realtime-beveiliging, Beveiliging via de cloud en Bescherming tegen knoeien allemaal zijn ingeschakeld. Bescherming tegen knoeien voorkomt dat malware Defender ongemerkt uitschakelt.

Voer daarna Windows Update uit (Instellingen → Windows Update → Controleren op updates) en werk uw browsers en applicaties bij. De infectieroute waarlangs de trojan oorspronkelijk binnenkwam, heeft meestal te maken met verouderde software.

Fase 5~ 15 min + 7 dagen

Controleren & beveiligen

Wachtwoorden wijzigen vanaf een schoon apparaat

20 min⚠ Cruciaal

Als de trojan een infostealer was (Lumma, RedLine, Vidar en vergelijkbare komen zeer vaak voor), ga er dan van uit dat elk wachtwoord dat in uw browser is opgeslagen, gecompromitteerd is. Wijzig ze vanaf een ander apparaat waarvan u zeker weet dat het schoon is - uw telefoon volstaat als die niet is geïnfecteerd.

Aanbevolen volgorde:

Primair e-mailaccount eerst - het is het herstelcentrum voor al het andere
Bank- en financiële rekeningen
Hoofdwachtwoord van uw wachtwoordmanager (als u er een gebruikt)
Sociale media, webwinkels en overige accounts

Schakel waar mogelijk phishingbestendige meervoudige verificatie in (passkeys / FIDO2-hardwaresleutels / authenticator-apps) - MFA via sms kan door geavanceerde aanvallers worden omzeild.

De opschoning controleren en 7 dagen monitoren

5 min + 1 week monitoren

Maak opnieuw verbinding met het netwerk en voer een laatste volledige scan uit met Combo Cleaner. Open Taakbeheer (Ctrl + Shift + Esc) en ga naar het tabblad Opstart-apps - controleer of er niets verdachts opnieuw is verschenen.

Let de komende 7 dagen op terugkerende symptomen: onverwacht hoog CPU-gebruik, onbekende processen die terugkeren, browseromleidingen of pop-ups. Komt er iets terug, dan hebt u een persistentiepunt gemist en moet de procedure worden herhaald - of er is mogelijk sprake van een diepere compromittering waarvoor een schone installatie nodig is.

Controleren of de malware is verwijderd op het tabblad Opstart-apps van Taakbeheer in Windows 11

Wanneer u beter Windows schoon kunt installeren

Handmatige verwijdering is niet altijd het juiste antwoord. Windows volledig opnieuw installeren is de enige manier om 100% zeker te zijn wanneer:

De malware na elke verwijderingspoging terugkeert
Er een bootkit of UEFI-rootkit is gedetecteerd (dit type bedreiging bevindt zich onder het besturingssysteem en overleeft een normale herinstallatie van Windows)
Een bevestigde trojan voor diefstal van inloggegevens met beheerdersrechten is uitgevoerd (Lumma, RedLine, Vidar) - het systeem bevat dan waarschijnlijk meerdere onbekende payloads
De pc wordt gebruikt voor internetbankieren, zakelijke e-mail of iets anders waarbij zelfs een beetje twijfel niet acceptabel is

Een schone installatie duurt 30-60 minuten: herinstallatie van Windows 11 via Instellingen → Systeem → Herstel → Deze pc opnieuw instellen → Alles verwijderen → Cloud downloaden. Maak eerst een back-up van uw documenten op externe opslag, scan de back-up met Combo Cleaner voordat u deze terugzet en installeer applicaties opnieuw vanaf nul - zet ze nooit terug vanuit een back-up van het geïnfecteerde systeem.

Belangrijk: Handmatige verwijdering vereist gevorderde computervaardigheden. Weet u niet zeker hoe u systeembestanden van kwaadaardige bestanden onderscheidt, voer dan een automatische scan uit met Combo Cleaner en Windows Defender en stop daar - die aanpak vangt het overgrote deel van de trojans voor consumenten af zonder het risico dat u Windows beschadigt door het verkeerde bestand te verwijderen.